เสาเข็มเจาะระบบแห้ง: สรุปข้อกำหนดและแนวทางตรวจงานสำหรับผู้ควบคุมงาน

หมายเหตุสำคัญ
บทความนี้เป็นการสรุป เรียบเรียง และอธิบายเพื่อการใช้งานทั่วไปตาม ม.สยธ.1101-02-66 เสาเข็มเจาะระบบแห้ง ไม่ใช่เอกสารราชการฉบับแทนต้นฉบับ ผู้ใช้งานควรตรวจสอบกับเอกสาร ม.สยธ.2566 ฉบับเต็ม แบบรูปรายการ สัญญา รายการประกอบแบบ และข้อกำหนดเฉพาะของแต่ละโครงการประกอบเสมอ

คำตอบสั้น: งานเสาเข็มเจาะระบบแห้งต้องควบคุมตั้งแต่การจัดเตรียมวัสดุ อุปกรณ์ วิธีเจาะ การใส่ปลอกเหล็ก การวางเหล็กเสริม การเทคอนกรีต การจัดการดินที่ขุดขึ้นมา ไปจนถึงการทำรายงานเสาเข็มแต่ละต้น เพราะเมื่อเทคอนกรีตและก่อสร้างฐานรากต่อไปแล้ว การตรวจสอบสภาพจริงของหลุมเจาะและปลายเสาเข็มจะทำได้จำกัดมาก

สารบัญ

1. สรุปด่วนสำหรับผู้ควบคุมงาน
2. มาตรฐานนี้ใช้กับงานอะไร
3. ความต้องการทั่วไป
4. ผลิตภัณฑ์และวัสดุสำคัญ
5. ขั้นตอนการดำเนินการ
6. รายงานการทำเสาเข็มเจาะ
7. ความถูกต้องสมบูรณ์ของเสาเข็มแต่ละต้น
8. การทดสอบเสาเข็ม
9. Checklist ตรวจงานเสาเข็มเจาะระบบแห้ง
10. ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
11. คำถามที่พบบ่อย

---

สรุปด่วนสำหรับผู้ควบคุมงาน

ถ้าต้องตรวจงานเสาเข็มเจาะระบบแห้งแบบรวดเร็ว จุดที่ควรจับก่อนมีดังนี้

รายการตรวจ	เกณฑ์หรือประเด็นสำคัญ	ช่วงที่ต้องตรวจ	หลักฐานที่ควรมี
ระยะคอนกรีตหุ้มเหล็ก	ไม่น้อยกว่า 50 มม.	ก่อนใส่เหล็กเสริมลงหลุมเจาะ	แบบเหล็กเสริม / บันทึกตรวจงาน
เหล็กเสริมตามยาว	ต้องยาวตลอดความยาวเสาเข็ม เว้นแต่ระบุเป็นอย่างอื่นในแบบ	ก่อนลงเหล็กเสริม	Shop Drawing / Bar Cutting List
เหล็กปลอก	หากไม่กำหนดในแบบ ช่วงบนไม่น้อยกว่า 0.50 ม. ใช้เหล็กปลอกเกลียว RB 6 มม. ระยะไม่เกิน 150 มม.	ก่อนลงเหล็กเสริม	บันทึกตรวจเหล็กเสริม
ปลอกเหล็กกันดินพัง	เส้นผ่านศูนย์กลางภายในต้องไม่น้อยกว่าเส้นผ่านศูนย์กลางเสาเข็ม และความยาวต้องเพียงพอป้องกันดินพัง	ก่อนและระหว่างเจาะ	บันทึกอุปกรณ์ / รายงานหน้างาน
การเทคอนกรีต	ต้องเทต่อเนื่องจนเสร็จ จะหยุดไม่ได้	ระหว่างเทคอนกรีต	Concrete Delivery / Pouring Record
ระดับคอนกรีตสูงกว่าระดับตัดหัวเข็ม	ไม่น้อยกว่า 30 ซม.	หลังเทคอนกรีต	บันทึกระดับหัวเข็ม
รายงานเสาเข็มแต่ละต้น	ส่งภายใน 24 ชั่วโมงหลังทำเสร็จ	หลังทำเสาเข็มแต่ละต้น	Bored Pile Record
ความเบี่ยงเบนแนวราบ	5 ซม. สำหรับเสาเข็มเดี่ยว และ 7 ซม. สำหรับเสาเข็มกลุ่ม	หลังทำเสาเข็ม / As-built	As-built Pile Layout
ความเบี่ยงเบนแนวดิ่ง	1:100 ของความยาวเสาเข็ม	ระหว่างเจาะ / หลังทำเสร็จ	บันทึกการควบคุมแนวดิ่ง

---

มาตรฐานนี้ใช้กับงานอะไร

ม.สยธ.1101-02-66 เป็นข้อกำหนดสำหรับ เสาเข็มเจาะระบบแห้ง หรือ Dry Process Bored Pile ซึ่งอยู่ในหมวดงานโครงสร้างของรายการมาตรฐานประกอบแบบก่อสร้าง ม.สยธ.2566

มาตรฐานนี้เกี่ยวข้องกับงานสำคัญ เช่น การเตรียมวัสดุและอุปกรณ์ การเจาะดิน การใส่ปลอกเหล็ก การวางเหล็กเสริม การเทคอนกรีต การทำรายงานเสาเข็มแต่ละต้น ความถูกต้องสมบูรณ์ของเสาเข็ม และการทดสอบเสาเข็ม

เสาเข็มเจาะระบบแห้งไม่ใช่แค่งาน “เจาะให้ถึงระดับแล้วเทคอนกรีต” แต่เป็นงานที่ต้องควบคุมหลุมเจาะ เหล็กเสริม คอนกรีต ระยะเวลา และหลักฐานรายต้นอย่างต่อเนื่อง

---

ความต้องการทั่วไป

ในส่วนความต้องการทั่วไป มาตรฐานกำหนดหน้าที่ของผู้รับจ้างตั้งแต่การจัดหาวัสดุ แรงงาน และอุปกรณ์ที่จำเป็นสำหรับการเจาะดิน การลงเหล็กเสริม และการหล่อเสาเข็ม เพื่อให้เสาเข็มที่ดำเนินการแล้วมีคุณภาพ ขนาด ความยาว ตำแหน่ง และจำนวนตรงตามรูปแบบรายการ

ประเด็น	สาระสำคัญ	ความหมายในการตรวจงาน
ความรับผิดชอบของผู้รับจ้าง	ต้องจัดหาวัสดุ แรงงาน และอุปกรณ์สำหรับงานเจาะและหล่อเสาเข็ม	ต้องมีแผนงานและทรัพยากรพร้อมก่อนเริ่มงาน
การสำรวจชั้นทรายแรก	เสาเข็มเจาะระบบแห้งต้องตื้นกว่าชั้นทรายแรกตามเงื่อนไขที่ระบุ	ต้องตรวจข้อมูลชั้นดินและระดับปลายเสาเข็มก่อนดำเนินการ
สิ่งกีดขวางใต้ดิน	สิ่งกีดขวางที่ทำให้เจาะไม่ได้เป็นหน้าที่ของผู้รับจ้างในการจัดการ	ต้องบันทึกอุปสรรคและวิธีแก้ไขอย่างเป็นระบบ
ระดับดินในพื้นที่ก่อสร้าง	ก่อนเริ่มเจาะต้องตรวจระดับดินว่าเป็นไปตามแบบหรือไม่	ระดับดินมีผลต่อระดับหัวเข็ม ระดับปลายเข็ม และปริมาณงาน
ขั้นตอนและวิธีทำงาน	ต้องเสนอวิธีการทำเสาเข็มเจาะเพื่อขออนุมัติก่อนก่อสร้าง	ไม่ควรเริ่มงานโดยยังไม่มี Method Statement ที่ได้รับความเห็นชอบ
ความเสียหายต่ออาคารข้างเคียง	ผู้รับจ้างต้องรับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นต่ออาคารและสาธารณูปโภคข้างเคียง	ควรมีการสำรวจสภาพเดิมและมาตรการป้องกันก่อนเริ่มงาน

ข้อสังเกตจากวิศวกร

งานเสาเข็มเจาะระบบแห้งมีความเสี่ยงสำคัญอยู่ที่ “สิ่งที่มองไม่เห็น” เช่น สภาพดินในหลุมเจาะ การพังทลายของดิน ระดับน้ำใต้ดิน และความสะอาดของก้นหลุม ดังนั้นการตรวจงานจึงไม่ควรดูเฉพาะตอนเทคอนกรีต แต่ต้องควบคุมตั้งแต่ก่อนเริ่มเจาะจนถึงหลังทำเสาเข็มแต่ละต้นเสร็จ

---

ผลิตภัณฑ์และวัสดุสำคัญ

หัวข้อผลิตภัณฑ์ในมาตรฐานกล่าวถึงคอนกรีต เหล็กเสริมรับแรง และปลอกเหล็กสำหรับป้องกันดินอ่อนพังทลาย ซึ่งเป็นองค์ประกอบหลักของเสาเข็มเจาะระบบแห้ง

คอนกรีต

รายการ	เกณฑ์หรือข้อกำหนด	การนำไปใช้ตรวจงาน
กำลังอัดประลัย	หากไม่ระบุในแบบ คอนกรีตต้องมีกำลังอัดประลัยไม่น้อยกว่า 210 กก./ตร.ซม.	ตรวจจาก Mix Design และผลทดสอบกำลังอัดคอนกรีต
ปูนซีเมนต์	เมื่อทดสอบด้วยแท่งคอนกรีตรูปทรงกระบอก ใช้ Portland Cement Type 1 โดยมีปริมาณซีเมนต์ไม่น้อยกว่า 350 กก./ลบ.ม.	ตรวจจากเอกสารส่วนผสมคอนกรีต
การถอดแบบตัวอย่าง	ต้องใส่สารเคมีหน่วงการแข็งตัวของคอนกรีตไม่ให้แข็งตัวก่อน 4 ชั่วโมง หรือเหมาะสมกับระยะเวลาการเท	ใช้ควบคุมคุณภาพคอนกรีตในงานที่เทต่อเนื่อง
Slump	ประมาณ 10-15 ซม. หรือเป็นไปตามความเหมาะสมที่วิศวกรผู้ออกแบบกำหนด	ตรวจระหว่างรับคอนกรีตหน้างาน

เหล็กเสริมรับแรง

รายการ	สาระสำคัญ	สิ่งที่ควรตรวจ
มาตรฐานเหล็กเสริม	เหล็กเส้นกลมและเหล็กข้ออ้อยให้เป็นไปตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง	ใบรับรอง มอก. / Mill Sheet / รายการอนุมัติวัสดุ
ชั้นคุณภาพเหล็ก	เหล็กเส้นกลม SR24 และเหล็กข้ออ้อย SD30 สำหรับเหล็กข้ออ้อยให้เป็น Deformed Bar	ตรวจชนิด ขนาด ชั้นคุณภาพ และปริมาณเหล็กตามแบบ
ความยาวเหล็กเสริม	ต้องยาวตลอดความยาวเสาเข็ม เว้นแต่ระบุเป็นอย่างอื่นในแบบ	ตรวจความยาวเหล็กก่อนลงหลุมเจาะ
เหล็กปลอก	หากไม่กำหนดในแบบ ช่วงบนไม่น้อยกว่า 0.50 ม. ให้ใช้เหล็กปลอกเกลียว RB 6 มม. ระยะห่างไม่เกิน 150 มม.	ตรวจระยะเหล็กปลอกและความต่อเนื่องของโครงเหล็ก
ระยะหุ้มคอนกรีต	Concrete Covering ไม่น้อยกว่า 50 มม.	ตรวจ Spacer / Cover Block และตำแหน่งเหล็กก่อนเทคอนกรีต

ปลอกเหล็กป้องกันดินอ่อนพังทลาย

ปลอกเหล็กหรือ Casing ใช้เพื่อป้องกันดินอ่อนพังทลายในระหว่างการเจาะและการเทคอนกรีต โดยเส้นผ่านศูนย์กลางภายในของปลอกเหล็กต้องไม่น้อยกว่าเส้นผ่านศูนย์กลางของเสาเข็ม และความยาวของปลอกเหล็กต้องเพียงพอสำหรับป้องกันการพังทลายของดินหรือการบีบตัวของดินที่ทำให้ขนาดเสาเข็มเสียรูป

ข้อสังเกตจากวิศวกร

ในงานเสาเข็มเจาะระบบแห้ง ปลอกเหล็กไม่ใช่อุปกรณ์ประกอบชั่วคราวที่เลือกใช้ตามความสะดวกเท่านั้น แต่เป็นเครื่องมือควบคุมเสถียรภาพของปากหลุมและชั้นดินอ่อน หากปลอกเหล็กสั้นเกินไปหรือควบคุมแนวดิ่งไม่ดี อาจกระทบทั้งขนาดหน้าตัดเสาเข็ม แนวเสาเข็ม และความสมบูรณ์ของคอนกรีตในหลุมเจาะ

---

ขั้นตอนการดำเนินการ

มาตรฐานกำหนดขั้นตอนการดำเนินการทำเสาเข็มเจาะระบบแห้ง โดยมีสาระสำคัญตั้งแต่การเตรียมอุปกรณ์ การตอกปลอกเหล็ก การเจาะดิน การตรวจหลุม การวางเหล็กเสริม และการเทคอนกรีต

ขั้นตอน	สิ่งที่ต้องทำ	ข้อควรระวังในการตรวจงาน
เตรียมอุปกรณ์เจาะ	เตรียมอุปกรณ์เจาะคือขาหยั่ง 3 ขา หรือรถเจาะเข้าสู่ศูนย์กลางเสาเข็ม	ต้องตั้งอุปกรณ์ให้สัมพันธ์กับตำแหน่งเสาเข็มจริง
ตอกปลอกเหล็ก	ตอกปลอกเหล็กลงในรูเจาะจนถึงชั้นดินปานกลาง และตรวจสอบแนวดิ่งให้มากที่สุด	แนวดิ่งของปลอกเหล็กส่งผลต่อแนวเสาเข็ม
เจาะดิน	เจาะดินจนถึงระดับที่กำหนดในแบบหรือที่ได้รับอนุมัติจากวิศวกรผู้ออกแบบ	ต้องควบคุมระดับปลายหลุมตามแบบ
ตรวจหลุม	ตรวจรอบรูเจาะและก้นหลุมเพื่อไม่ให้มีดิน เศษวัสดุ หรือสิ่งตกค้าง	ก้นหลุมไม่สะอาดอาจกระทบกำลังรับน้ำหนักปลายเสาเข็ม
แก้ไขกรณีน้ำขัง	หากมีน้ำขังต้องดูดน้ำออก และเตรียมก้นหลุมโดยเทคอนกรีตผสมแห้งตามที่กำหนด	ต้องบันทึกกรณีพบน้ำและวิธีแก้ไข
ใส่เหล็กเสริม	หย่อนโครงเหล็กเสริมที่เตรียมไว้ลงในหลุมเจาะตามแบบ และใส่ลูกปูนหนุนให้ได้ Covering ตามกำหนด	ต้องควบคุมระยะหุ้มและไม่ให้โครงเหล็กเบียดผนังหลุม
เทคอนกรีต	เทคอนกรีตลงหลุมเจาะโดยกรวยหรือท่อผ่านศูนย์กลางตามที่กำหนด	ต้องเทอย่างต่อเนื่องจนเสร็จ ห้ามหยุดระหว่างเท
ถอนปลอกเหล็ก	เมื่อคอนกรีตถึงระดับที่ต้องการ ก่อนถอนปลอกเหล็กต้องอัดลงเข้าไปในรูเจาะให้คอนกรีตยุบตัวอัดแน่นขึ้น	ต้องระวังไม่ให้คอนกรีตขาดตอนหรือเกิดโพรง
ควบคุมระดับคอนกรีต	ต้องเทคอนกรีตสูงกว่าระดับตัดหัวเสาเข็มไม่น้อยกว่า 30 ซม.	เพื่อให้สามารถตัดหัวเข็มถึงคอนกรีตที่มีคุณภาพดี
จัดการดินที่ขุดขึ้นมา	ต้องนำดินที่ขุดขึ้นจากหลุมเจาะออกจากบริเวณก่อสร้างโดยเร็ว	ลดน้ำหนักกดทับและลดความเสี่ยงดินไหลกลับหรือ Surcharge

หัวใจของงานเสาเข็มเจาะระบบแห้งคือ “หลุมต้องมั่นคง เหล็กต้องอยู่ถูกตำแหน่ง และคอนกรีตต้องเทต่อเนื่อง” หากหลุมเสียรูป เหล็กเยื้อง หรือคอนกรีตขาดตอน เสาเข็มที่ได้อาจไม่สมบูรณ์ แม้ตำแหน่งบนผิวดินจะดูถูกต้องก็ตาม

---

รายงานการทำเสาเข็มเจาะ

มาตรฐานกำหนดให้ผู้รับจ้างจัดส่งรายงานเกี่ยวกับเสาเข็มแต่ละต้นให้ผู้ควบคุมงานภายใน 24 ชั่วโมงหลังจากทำเสร็จ โดยข้อมูลในรายงานควรประกอบด้วยรายการสำคัญดังนี้

ลำดับ	รายการที่ต้องบันทึก	เหตุผลที่ต้องมี
1	วันที่ทำการเจาะและหล่อคอนกรีต	ใช้ตรวจลำดับงานและอายุคอนกรีต
2	หมายเลขกำกับเสาเข็มและขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเสาเข็ม	ใช้เชื่อมโยงกับผังเสาเข็มและแบบก่อสร้าง
3	ระดับดินเดิม	ใช้เทียบระดับงานจริง
4	ระดับตัดหัวเข็ม หรือ Pile Cut-off	ใช้ควบคุมระดับหัวเข็มหลังตัด
5	ระดับปลายเสาเข็ม หรือ Pile Tip	ใช้ยืนยันความลึกของเสาเข็ม
6	ระดับทรายแน่น	ใช้ประกอบการพิจารณาชั้นดิน
7	ความเอียงจากแนวดิ่งโดยประมาณ	ใช้ตรวจความเบี่ยงเบนแนวดิ่ง
8	ความเบี่ยงเบนหรือคลาดเคลื่อนในแนวราบโดยประมาณ	ใช้ทำ As-built และตรวจตำแหน่งเสาเข็ม
9	ความยาวปลอกเหล็ก	ใช้ตรวจความเพียงพอของการป้องกันดินพัง
10	รายละเอียดของชั้นดินที่จะลงไป	ใช้ประกอบการประเมินสภาพดินในหลุมเจาะ
11	รายละเอียดเหล็กเสริมตัวเสาเข็ม	ใช้ยืนยันปริมาณและรูปแบบเหล็กเสริม
12	ปริมาณคอนกรีตที่ใช้เท	ใช้เทียบกับปริมาตรทางทฤษฎีเพื่อดูความผิดปกติ
13	เวลาที่ใช้ในการเจาะ เวลาในการใส่เหล็กเสริม และเวลาในการเทคอนกรีต	ใช้ตรวจความต่อเนื่องและความเสี่ยงระหว่างทำงาน
14	รายละเอียดอุปสรรคและความล่าช้าของงาน	ใช้เป็นหลักฐานกรณีเกิดปัญหาหน้างาน
15	รายละเอียดปรากฏการณ์ผิดปกติระหว่างทำเสาเข็ม	ใช้ประกอบการวินิจฉัยความสมบูรณ์ของเสาเข็ม

รายงานนี้ต้องมีตัวแทนผู้รับจ้างและผู้ควบคุมงานลงนามรับรองทั้งสองฝ่าย เพื่อให้ข้อมูลที่บันทึกมีความน่าเชื่อถือและตรวจสอบย้อนหลังได้

ข้อสังเกตจากวิศวกร

รายงานเสาเข็มเจาะไม่ใช่เอกสารประกอบงานภายหลัง แต่เป็นหลักฐานหลักของงานที่อยู่ใต้ดิน หากข้อมูลระดับ ความลึก ปริมาณคอนกรีต หรือเหตุผิดปกติไม่ถูกบันทึกไว้ตั้งแต่วันทำงานจริง การตรวจสอบย้อนหลังจะทำได้ยากมาก และอาจกลายเป็นจุดอ่อนของการตรวจรับงาน

---

ความถูกต้องสมบูรณ์ของเสาเข็มแต่ละต้น

มาตรฐานกล่าวถึงเงื่อนไขที่ใช้พิจารณาว่าเสาเข็มเจาะแต่ละต้นมีความถูกต้องสมบูรณ์หรือไม่ โดยมีประเด็นหลักเกี่ยวกับกำลังอัดคอนกรีต ความเบี่ยงเบนแนวราบ ความเบี่ยงเบนแนวดิ่ง ระดับปลายเสาเข็ม และสภาพคอนกรีตหลังตัดหัวเสาเข็ม

รายการ	เกณฑ์หรือสาระสำคัญ	การนำไปใช้ตรวจงาน
กำลังอัดคอนกรีต	กำลังอัดของตัวอย่างคอนกรีตที่ใช้หล่อเสาเข็มต้องไม่ต่ำกว่าข้อกำหนด	ตรวจจากผลทดสอบคอนกรีต
ความเบี่ยงเบนแนวราบ	5 ซม. สำหรับเสาเข็มเดี่ยว และ 7 ซม. สำหรับเสาเข็มกลุ่ม	ตรวจจาก As-built Pile Layout
ความเบี่ยงเบนแนวดิ่ง	1:100 ของความยาวเสาเข็ม	ตรวจจากบันทึกการควบคุมแนวดิ่งและผลสำรวจ
ระดับปลายเสาเข็ม	ต้องได้ระดับตามแบบหรือได้รับอนุมัติจากวิศวกรผู้ออกแบบ	ตรวจจากรายงานการเจาะและระดับปลายเข็ม
สภาพคอนกรีตหลังตัดหัวเข็ม	คอนกรีตต้องอยู่ในสภาพดีตั้งแต่ปลายเสาเข็มจนถึงระดับตัดหัวเข็ม	ตรวจสภาพหัวเข็มหลังตัด
การแก้ไขกรณีเสาเข็มไม่สมบูรณ์	ผู้รับจ้างต้องเสนอวิธีแก้ไข เช่น ทำเสาเข็มใหม่ ขยายฐานราก หรือใส่คานเสริม ตามที่วิศวกรผู้ออกแบบเห็นชอบ	ต้องมีรายการคำนวณและการอนุมัติประกอบ

---

การทดสอบเสาเข็ม

มาตรฐานกำหนดประเด็นเกี่ยวกับการทดสอบความสมบูรณ์ของเสาเข็มและการทดสอบความสามารถในการรับน้ำหนักของเสาเข็ม โดยผู้รับจ้างต้องจัดหาสถาบันหรือบริษัททดสอบเสาเข็มที่เชื่อถือได้เป็นผู้ดำเนินการ

ประเภทการทดสอบ	สาระสำคัญ	ผลลัพธ์ที่ต้องส่ง
Seismic Test	ใช้ทดสอบความสมบูรณ์ของเสาเข็มทุกต้น หรือ 100% ของจำนวนเสาเข็ม	ส่งผลทดสอบให้ผู้ว่าจ้างจำนวน 3 ชุด
Static Load Test	ใช้ทดสอบความสามารถในการรับน้ำหนักของเสาเข็ม เฉพาะต้นที่ระบุให้ทดสอบ	รายงานผลทดสอบตามมาตรฐานที่กำหนด
Dynamic Load Test	ใช้ทดสอบความสามารถในการรับน้ำหนักของเสาเข็มตามเงื่อนไขที่ระบุ	รายงานผลทดสอบตามมาตรฐานที่กำหนด

ในภาพเอกสารที่ใช้ประกอบการเรียบเรียง มีการกล่าวถึงมาตรฐาน ASTM D 1143-81 สำหรับ Static Load Test และ ASTM D 4945 สำหรับ Dynamic Load Test ผู้ใช้งานควรตรวจสอบฉบับมาตรฐานที่ระบุในสัญญาและข้อกำหนดเฉพาะของโครงการอีกครั้งก่อนนำไปใช้อ้างอิง

---

Checklist ตรวจงานเสาเข็มเจาะระบบแห้ง

ก่อนเจาะ

ตรวจแล้ว	รายการตรวจ	หมายเหตุ
☐	ตรวจแบบรูปรายการและตำแหน่งเสาเข็ม	ต้องใช้แบบล่าสุด
☐	ตรวจระดับดินเดิมและระดับอ้างอิง	ใช้ควบคุมระดับหัวเข็มและปลายเข็ม
☐	ตรวจ Method Statement ที่ได้รับอนุมัติ	ห้ามเริ่มงานโดยไม่มีวิธีทำงานที่เห็นชอบ
☐	ตรวจอุปกรณ์เจาะและปลอกเหล็ก	ต้องเหมาะกับขนาดและสภาพดิน
☐	ตรวจเอกสารวัสดุ คอนกรีต และเหล็กเสริม	ต้องได้รับอนุมัติก่อนใช้งาน

ระหว่างเจาะและลงเหล็ก

ตรวจแล้ว	รายการตรวจ	หมายเหตุ
☐	ควบคุมตำแหน่งศูนย์กลางเสาเข็ม	ป้องกันความคลาดเคลื่อนแนวราบ
☐	ควบคุมแนวดิ่งของปลอกเหล็กและหลุมเจาะ	เป้าหมายไม่เกิน 1:100
☐	ตรวจระดับปลายหลุมเจาะ	ต้องเป็นไปตามแบบหรือคำอนุมัติ
☐	ตรวจสภาพก้นหลุม	ไม่มีดิน เศษวัสดุ หรือสิ่งตกค้างที่มีนัยสำคัญ
☐	ตรวจโครงเหล็กเสริมก่อนลงหลุม	ชนิด ขนาด ระยะ และความยาวต้องถูกต้อง
☐	ตรวจ Concrete Covering	ไม่น้อยกว่า 50 มม.

ระหว่างเทคอนกรีตและหลังทำเสร็จ

ตรวจแล้ว	รายการตรวจ	หมายเหตุ
☐	ตรวจ Slump คอนกรีต	ประมาณ 10-15 ซม. หรือเป็นไปตามที่กำหนด
☐	เทคอนกรีตต่อเนื่องจนเสร็จ	ห้ามหยุดระหว่างเท
☐	ควบคุมระดับคอนกรีตสูงกว่าระดับตัดหัวเข็ม	ไม่น้อยกว่า 30 ซม.
☐	บันทึกปริมาณคอนกรีตที่ใช้จริง	ใช้เทียบกับปริมาตรทางทฤษฎี
☐	จัดทำรายงานเสาเข็มแต่ละต้น	ส่งภายใน 24 ชั่วโมงหลังทำเสร็จ
☐	ให้ผู้รับจ้างและผู้ควบคุมงานลงนามรับรอง	เพื่อยืนยันข้อมูลร่วมกัน

---

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

1. คุมเฉพาะตำแหน่งบนผิวดิน แต่ไม่คุมแนวดิ่งของหลุมเจาะ

เสาเข็มอาจมีตำแหน่งปากหลุมถูกต้อง แต่แนวเสาเข็มเอียงเกินเกณฑ์ได้ หากไม่ควบคุมแนวดิ่งระหว่างเจาะและใส่ปลอกเหล็ก

2. ไม่ตรวจความสะอาดของก้นหลุมก่อนเทคอนกรีต

ดิน เศษวัสดุ หรือสิ่งตกค้างที่ก้นหลุมอาจกระทบความสมบูรณ์ของปลายเสาเข็มและพฤติกรรมการรับน้ำหนัก

3. ใส่เหล็กเสริมโดยไม่ควบคุมระยะหุ้มคอนกรีต

แม้เหล็กเสริมจะมีขนาดและจำนวนถูกต้อง แต่หากตำแหน่งเหล็กในหลุมไม่ถูกต้องหรือ Covering ไม่พอ ย่อมกระทบคุณภาพและความทนทานของเสาเข็ม

4. เทคอนกรีตไม่ต่อเนื่อง

งานเสาเข็มเจาะต้องควบคุมการเทคอนกรีตให้ต่อเนื่อง หากหยุดชะงักอาจเกิดรอยต่อเย็น โพรง หรือความไม่สมบูรณ์ภายในเสาเข็ม

5. ทำรายงานไม่ครบหรือทำย้อนหลังแบบขาดรายละเอียด

รายงานเสาเข็มแต่ละต้นเป็นหลักฐานสำคัญ หากไม่มีข้อมูลเวลา ระดับ ปริมาณคอนกรีต อุปสรรค และเหตุผิดปกติ การตรวจสอบภายหลังจะขาดน้ำหนักทันที

---

คำถามที่พบบ่อย

ม.สยธ.1101-02-66 คือมาตรฐานเกี่ยวกับอะไร

เป็นข้อกำหนดเกี่ยวกับงานเสาเข็มเจาะระบบแห้ง หรือ Dry Process Bored Pile ครอบคลุมเรื่องวัสดุ ผลิตภัณฑ์ วิธีดำเนินการ รายงานเสาเข็ม ความถูกต้องสมบูรณ์ และการทดสอบเสาเข็ม

เสาเข็มเจาะระบบแห้งต้องมีระยะคอนกรีตหุ้มเหล็กเท่าไร

จากข้อมูลในเอกสารที่ใช้ประกอบการเรียบเรียง ระบุ Concrete Covering ไม่น้อยกว่า 50 มม. ทั้งนี้ต้องตรวจสอบกับแบบรูปรายการและข้อกำหนดเฉพาะของโครงการประกอบเสมอ

รายงานเสาเข็มเจาะต้องส่งเมื่อไร

ผู้รับจ้างต้องจัดส่งรายงานเกี่ยวกับเสาเข็มแต่ละต้นให้ผู้ควบคุมงานภายใน 24 ชั่วโมงหลังจากทำเสร็จ

ทำไมต้องเทคอนกรีตสูงกว่าระดับตัดหัวเข็ม

เพราะบริเวณหัวเสาเข็มอาจมีคอนกรีตที่คุณภาพไม่สม่ำเสมอหรือปนเปื้อนจากการทำงาน การเทสูงกว่าระดับตัดหัวเข็มช่วยให้สามารถตัดส่วนบนออกและเหลือคอนกรีตที่มีคุณภาพดีตามระดับที่ต้องการ

เสาเข็มเจาะเบี่ยงเบนแนวราบได้เท่าไร

จากข้อมูลในเอกสารที่ใช้ประกอบการเรียบเรียง ระบุความเบี่ยงเบนแนวราบ 5 ซม. สำหรับเสาเข็มเดี่ยว และ 7 ซม. สำหรับเสาเข็มกลุ่ม

บทความนี้ใช้แทนมาตรฐานฉบับเต็มได้หรือไม่

ไม่ได้ บทความนี้เป็นเพียงการสรุปและอธิบายเพื่อให้เข้าใจง่ายขึ้น ผู้ใช้งานควรตรวจสอบเอกสารมาตรฐานฉบับเต็ม แบบรูปรายการ สัญญา และข้อกำหนดเฉพาะของโครงการก่อนนำไปใช้อ้างอิงอย่างเป็นทางการ

---

ข้อมูลผู้เขียน

ผู้เรียบเรียง: ช่างอ๊อฟ นายช่างโยธา
หมายเหตุด้านความรับผิดชอบ: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อสรุปและอธิบายมาตรฐานทางวิศวกรรมสำหรับการใช้งานทั่วไป ไม่ใช่เอกสารราชการฉบับแทนต้นฉบับ และไม่ใช่คำวินิจฉัยทางวิศวกรรมเฉพาะโครงการ ผู้ใช้งานควรตรวจสอบกับเอกสารต้นฉบับ แบบรูปรายการ สัญญา และวิศวกรผู้ออกแบบของโครงการประกอบเสมอ

วันที่และสถานะเอกสาร

รายการ	รายละเอียด
เอกสารอ้างอิงหลัก	รายการมาตรฐานประกอบแบบก่อสร้าง ม.สยธ.2566
หัวข้อที่อ้างอิง	ม.สยธ.1101-02-66 เสาเข็มเจาะระบบแห้ง
สถานะการใช้งาน	ใช้เป็นบทความสรุปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่เอกสารราชการฉบับแทนต้นฉบับ

แหล่งอ้างอิง

1. สำนักโยธาธิการ สำนักงานสนับสนุน สำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหม. รายการมาตรฐานประกอบแบบก่อสร้าง ม.สยธ.2566. หมวดงานโครงสร้าง: ม.สยธ.1101-02-66 เสาเข็มเจาะระบบแห้ง.
2. แบบรูปรายการและสัญญาจ้างของแต่ละโครงการ ซึ่งอาจมีข้อกำหนดเฉพาะเพิ่มเติมจากมาตรฐานทั่วไป.
3. เอกสารผลทดสอบวัสดุ คอนกรีต เหล็กเสริม และรายงานทดสอบเสาเข็มของแต่ละโครงการ.

---

ข้อความปิดท้าย

งานเสาเข็มเจาะระบบแห้งเป็นงานที่คุณภาพจำนวนมากเกิดขึ้นในหลุมเจาะ ซึ่งเมื่อเทคอนกรีตแล้วแทบไม่สามารถมองเห็นได้โดยตรงอีกต่อไป ดังนั้น ผู้ควบคุมงานจึงต้องให้ความสำคัญกับการตรวจตำแหน่ง แนวดิ่ง ความลึก สภาพก้นหลุม เหล็กเสริม ระยะหุ้มคอนกรีต การเทคอนกรีต และรายงานเสาเข็มแต่ละต้น เพราะหลักฐานระหว่างทำงานคือหัวใจสำคัญของการพิสูจน์คุณภาพงานเสาเข็มเจาะในภายหลัง